Thomas Fuller

rice.jpg

    Bankok, 1/5/2008 - Thủ tướng Thái Lan, Samak Sundaravej, hôm thứ Tư nói chính phủ ông định thành lập một tổ hợp các nước sản xuất gạo chung với Việt Nam, Cam Bốt, Miến Điện và Lào.

Nhật báo The Nation trích lời ông Samak: “Chúng tôi không có tham vọng như khối OPEC, nhưng chúng tôi hy vọng chỉ là một nhóm năm nước giúp nhau trong việc buôn bán gạo trên thị trường quốc tế”.

tibet.jpg

    Nằm giữa giao lộ của hai nền văn hoá Trung Hoa và Ấn Độ, lịch sử Tây Tạng là một mớ rối rắm nhiều sự kiện có ảnh hưởng hỗ tương. Về mặt chủng tộc, người Tây Tạng có nhiều nét hoàn toàn khác với sắc dân Hán phía đông, Slav phía tây, Mông Cổ phía bắc, và Ấn Độ, Nepal, Miến, Thái... phía nam. Về văn hoá, Tây Tạng gần gũi với Ấn Độ hơn Trung quốc, chữ viết Tây Tạng hiện nay dựa trên mẫu tự của ngôn ngữ Sanskrit. Xã hội Tây Tạng không mang nét văn minh Khổng giáo, mà mang sắc thái Phật giáo đại thừa đặc thù du nhập từ Ấn Độ cùng với Ấn giáo và Jain giáo, vừa huyền bí vừa cao thâm, hoà hợp với Bon giáo bản xứ tin vào pháp thuật và thú linh. Tuy Phật giáo Tây Tạng có bốn tông phái chính, phần lớn người Tây Tạng ngày nay vừa tôn thờ vừa chịu sự lãnh đạo của Dalai Lama thuộc phái Gelugpa cả trên phương diện thế tục lẫn tinh thần.

    Về mặt chính trị, Tây Tạng khác với hai dân tộc Triều Tiên và Việt Nam. Hai nước nhỏ này mang đậm dấu ấn của Khổng giáo và cũng có chung biên giới với gã khổng lồ Trung quốc, nhưng từ thượng cổ cho tới thời cận đại họ luôn luôn muốn chứng tỏ sự độc lập của mình và cương quyết đánh đuổi bọn ngoại xâm, mặc dù thỉnh thoảng vẫn có những kẻ muốn dựa vào thế lực bên ngoài để nắm quyền nhưng cuối cùng đều thất bại. Ngược lại, từ khi hình thành một nhà nước Tây Tạng rõ rệt, các triều đại cầm quyền ở Tây Tạng đã chịu sự chi phối sâu đậm của người Hán, thậm chí tước Dalai Lama cũng do người Mông Cổ phong cho, rồi các nhóm thế lực bản xứ dựa vào Mông Cổ để tranh giành quyền lực vì thế nội tình bị Mông Cổ lũng đoạn trong hơn 4 thế kỷ. Đến đầu thế kỷ 18, Tây Tạng chịu sự đô hộ trực tiếp của nhà Mãn Thanh gần một thế kỷ, rồi tới sự can thiệp của Anh quốc. Năm 1949, sau khi Mao Trạch Đông đánh bại Tưởng Giới Thạch, Trung quốc lại bắt đầu xâm lấn dần và đặt nền cai trị có tính cách diệt chủng văn hoá ở Tây Tạng, với sự ngó lơ đồng loã của thế giới hoặc thỉnh thoảng có lời phản đối trên đầu môi của cộng đồng quốc tế trong suốt nửa thế kỷ qua.

    Hiện nay, người Tây Tạng lưu vong có một quốc hội ở Dharamsala, Ấn Độ, với một vị Lama giữ vai trò tương đương như Thủ tướng lo mọi việc ngoại giao, kinh tế, xã hội, y tế, giáo dục... Tuy nhiên, đối với quốc tế hầu như chỉ có Dalai Lama 14 là người có một số uy tín tương đối nào đó khi phát biểu về những vấn đề liên quan tới Tây Tạng. Một khi vị Dalai Lama hiện nay qua đời, sẽ có một khoảng trống quyền lực kéo dài ít nhất 20 năm, hoặc tới khi vị Dalai Lama mới đủ trưởng thành để dẫn dắt dân tộc Tây Tạng, trong khi đó Trung quốc chắc chắn sẽ đưa lên một Dalai Lama khác, như hiện đã có hai Panchen Lama, một lưu vong và một dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Trung quốc. Tương lai có vẻ không sáng sủa cho lắm đối với dân tộc Tây Tạng.

    25/4/2008: chính phủ Trung quốc tuyên bố đồng ý gặp gỡ sứ giả của Dalai Lama trong những ngày sắp tới, nhưng không nêu cụ thể nội dung các vấn đề sẽ thảo luận. Trong nhiều tuần qua Trung quốc đã chỉ trích Dalai Lama đứng sau các vụ náo loạn ở Lhasa và các vùng phía tây Trung quốc và chủ trương tách rời Tây Tạng khỏi Trung quốc. Dalai Lama bác bỏ các cáo buộc này và phản đối các hành vi dẫn tới bạo động của cả hai phía. Samdhong Lobsang Tenzin Rinpoche, thủ tướng chính phủ lưu vong Tây Tạng, nói trong một cuộc phỏng vấn ở Dharamsala rằng Dalai Lama không chủ trương độc lập khỏi Trung quốc, và ngay từ đầu đã ủng hộ Trung quốc tổ chức Thế vận hội năm 2008.

 

            Sau đây là một số mốc chính trong lịch sử Tây Tạng:

Thomas Fuller - P.V. dịch
 
laos.jpg

    Luang Namtha, Lào, 31/3/2008 - Đường số 3 vừa được tân trang cắt ngang thị trấn xa xôi này là một dải tráng nhựa bình thường, giống như loại đường hai làn xe uốn khúc qua các khu rừng hẻo lánh ở bang Vermont hay những cánh đồng hoa hướng dương ở các tỉnh bên Pháp.

Nhưng On Leusa, 70 tuổi, sống gần con đường gọi nó là “deluxe”.

Hồi còn trẻ bà buôn thuốc phiện và xương hổ dọc theo đường, khi ấy còn là đường mòn.

khoivinh.jpg    Toà soạn báo New York Times tổ chức cho độc giả trò chuyện với Khoi Vinh, giám đốc thiết kế của trang mạng NYTimes.com tại địa chỉ askthetimes@nytimes.com. Các cuộc trao đổi giữa độc giả và Khoi Vinh sẽ kéo dài từ 21 tới 25 tháng Tư năm 2008.
    Khoi Vinh sinh tại Sài Gòn và cùng với gia đình sang Mỹ từ hồi 3 tuổi. Ông có bằng cử nhân Mỹ thuật tại Otis School of Art ở Los Angeles. Hai năm trước ông bắt đầu làm việc cho New York Times.
Ông hiện là giám đốc thiết kế trang mạng của tờ báo, đứng đầu một nhóm 11 nhà thiết kế và kỹ thuật viên về hình ảnh và thông tin, cải tiến và giúp đưa tin tới độc giả trang mạng của tờ New York Times. Ông cũng tham gia viết bài và thuyết trình về thiết kế và kỹ thuật, và là thành viên trong ban giám đốc AIGA, hiệp hội các chuyên gia thiết kế.

Trần Mỹ-Thuận

Los Angeles Times, 15/4/2008

lytong2.jpg    Người tự xưng là chiến sĩ tự do được sùng bái như vị anh hùng trong cộng đồng người Việt sau 28 ngày tuyệt thực ở San Jose đã tìm thấy một động cơ mới: chống tờ báo ở Little Saigon vì tội thiên cộng.

Nhưng lần này Lý Tống ăn uống bình thường.

 

Tibet, Olympic, Golden Gate

| | Comments (0) | TrackBacks (0)
free-tibet.jpg

    San Francisco, 7/4/2008 - Hai ngày trước khi đuốc thế vận tới San Francisco, California, ba thanh niên trong nhóm Students for A Free Tibet đã leo lên dây cáp cầu Golden Gate để trương biểu ngữ đòi tự do cho Tây Tạng và phản đối việc rước đuốc thế vận vào Tây Tạng, "One World, One Dream, Free Tibet 08" và "Free Tibet" và "No Olympic Torch in Tibet". Sau đây là một vài hình ảnh của họ trên chiếc cầu nổi tiếng này.

Ariana Eunjiung Cha

rice.jpg

    Thượng Hải, 4/4/2008 - Giá gạo và các loại lương thực chủ yếu gia tăng khiến giới tiêu thụ hốt hoảng, gây nên các vụ náo loạn ở Yemen và Morocco, và tích trữ lương thực ở Hồng Kông.

Các chính quyền trên khắp thế giới đã có các biện pháp mạnh trong mấy tuần qua để kiểm soát số gạo cung cấp trong nước. Tuần trước Ai Cập tuyên bố sẽ cấm xuất cảng gạo trong sáu tháng. Cam Bốt đã ngưng xuất cảng gạo của tư nhân, Ấn Độ và Việt Nam cũng đặt một số giới hạn.

zimbabwe-flag.png

    Harare, Zimbabwe, 4/4/2008 - Hôm nay Zimbabwe phát hành giấy bạc mệnh giá 20 triệu và 50 triệu đô la, đủ để mua vài ổ bánh mì. Trong thời gian gần đây ngân hàng trung ương phát hành giấy bạc mệnh giá mỗi lúc mỗi cao hơn để theo kịp đà lạm phát trên 100.000% và để giải quyết nạn thiếu tiền mặt trong xã hội. Tờ bạc mệnh giá cao nhất trước đó là 10 triệu ZWD được phát hành hồi tháng Giêng năm nay, và đồng bạc mệnh giá 1 ZWD chỉ mới được đưa ra sử dụng từ hơn chín tháng trước, ngày 31/7/2007.

    Ngoài ra Zimbabwe cũng tăng gấp đôi mức rút tiền mặt tối đa cho mỗi người và mỗi công ty lên 1 tỉ ZWD mỗi ngày, và sẽ tăng dần lên 5 tỉ để giảm bớt nạn đầu cơ.


Nhị đệ - Drifters

| | Comments (0) | TrackBacks (0)
drifters.jpg    Cuốn phim mở đầu và kết thúc bằng cùng một cảnh. Cảnh chờ đợi lên tàu trốn đi, cảnh chật chội trong con tàu vượt biên nhỏ bé bồng bềnh trên biển cả. Cuốn phim sẽ ám ảnh những ai đã từng trải qua cảnh ngộ tương tự, và buộc câu hỏi ẩn sâu trong tiềm thức lại trở về: Vì sao cuộc sống lại có thể nhẫn tâm đẩy con người tới một quyết định sinh tử, bất chấp đến hậu quả sẽ ra sao như thế? Ám ảnh day dứt.

Everest, Olympic, Tây Tạng

| | Comments (0) | TrackBacks (0)
beijing-olympic.jpg

14/5/2008 - Nhà cầm quyền Trung quốc dự tính tổ chức một kỳ Thế vận hội hoành tráng vào mùa hè năm nay để trình bày với thế giới hình ảnh một đất nước hùng mạnh, hoà thuận và hiếu khách. Bắc Kinh không muốn ai đề cập đến những vấn đề nhức nhối như vệ sinh thực phẩm, môi trường, nhân quyền, Darfur, Tây Tạng...

Đầu tuần này Bắc Kinh quyết định sẽ cấm đường lên đỉnh Hy Mã Lạp Sơn dọc theo sườn phía bắc, nằm trong Tây Tạng do Trung quốc kiểm soát, để chuẩn bị rước đuốc thế vận lên đó.